Fotograaf: Bas van Setten
Fotograaf: Bas van Setten

‘Ik hoop dat iedereen het belang ziet van sportstimulering voor kinderen in armoede’

Een sport- en beweeglandschap als basisvoorziening voor iedereen: dat is waar de (voormalig) Utrechtse sportwethouder Eva Oosters zich de afgelopen vier jaar voor heeft ingezet. Het Utrechtse motto ‘ongelijk investeren voor gelijke kansen’ speelt bij die aanpak een belangrijke rol.

Meer dan 70 procent van de Utrechtse volwassenen sport minimaal eens per week. Een percentage om trots op te zijn, vindt ook Eva Oosters, (voormalig) sportwethouder namens de kleine Utrechtse partij Student & Starter. “Dat is echt megapositief en het effect daarvan zien we terug in hoe goed, gelukkig en gezond mensen zich voelen in onze stad.” Maar, benadrukt ze, dat is absoluut geen reden om achterover te leunen. “Wij maken ons vooral zorgen over de kinderen en volwassenen die nauwelijks sporten of bewegen en het effect daarvan op hun fysieke en mentale welzijn. Dus daar richten we ons voor een belangrijke deel op.”

Oosters is bijvoorbeeld trots op het Utrechts Beweegprogramma dat nu draait op zeven Utrechtse scholen. Op deze scholen zitten kinderen met een lage gezinswelvaart, die gemiddeld lager scoren op het halen van de beweegrichtlijn. “Kinderen die van huis uit niet in aanraking komen met sport, maken er kennis met verschillende vormen van bewegen”, vertelt Oosters. De scholen krijgen hierbij ondersteuning van uitvoeringsorganisatie Sport Utrecht. Die helpt ze om een programma in te richten dat past bij de school.

Wij maken ons vooral zorgen over de kinderen en volwassenen die nauwelijks sporten of bewegen.

Kunstgras

De focus op deze groep past bij het Utrechtse beleidsmotto ‘ongelijk investeren voor gelijke kansen’: de middelen voor sportstimulering gaan vooral naar jonge Utrechters in een lage sociaaleconomische positie, hun opvoeders en naar mensen met een beperking. “Dat zijn de doelgroepen waarbij wij zien dat we als overheid het grootste verschil kunnen maken.” Vanuit die gedachte investeerde de gemeente ook in een kunstgrasveld voor voetbalvereniging De Dreef, die letterlijk tussen de flats in de kwetsbare wijk Overvecht ligt. Oosters: “Je merkt dat het uitmaakt als je dichtbij huis kunt sporten en bewegen en als het daar ook zichtbaar is. Met het kunstgrasveld kan de beperkte ruimte die deze vereniging heeft intensiever worden gebruikt.” Daar profiteert niet alleen de vereniging van, maar bijvoorbeeld ook het jongerenwerk in de wijk, dat nu ook van de velden gebruik kan maken.

Niet elke vereniging in de stad die een kunstgrasveld wil, krijgt die meteen. Helaas, zegt Oosters: “Als ik meer middelen had gehad, zou ik dat natuurlijk graag doen. Want als we de ruimte die er is intensiever kunnen gebruiken, kunnen we weer meer mensen laten sporten. Maar helaas is dat geld er niet en moesten we de afgelopen jaren soms scherpe keuzes maken.” Voor de uitvoering van de Beleidsnota Sport en Bewegen 2025-2032 heeft de gemeente net zoveel geld beschikbaar als in de periode ervoor, terwijl het aantal inwoners en daarmee de vraag naar goede sport- en beweegvoorzieningen flink groeit. Door die beperkte middelen heeft de gemeente bijvoorbeeld de plannen voor de verdere ontwikkeling van twee sportcomplexen in de ijskast moeten zetten. Ook dat had Oosters graag anders gezien.

Sport- en beweegwet

Zou een sport- en beweegwet sportwethouders die met vergelijkbare uitdagingen zitten kunnen helpen? De Utrechtse sportwethouder reageert genuanceerd. “Overal waar je komt hoor je hoe belangrijk iedereen sport vindt en dat het bij veel maatschappelijke uitdagingen een rol kan spelen. Een wet kan helpen om die rol te bevestigen; want soms mis ik vanuit het Rijk een duidelijke visie op sport. Ook omdat het Rijk veel van gemeenten vraagt rond woningbouw en mobiliteit, maar daarbij weinig rekening houdt met de hectares die er nodig zijn voor sport en bewegen. Het risico van zo’n wet is dat we dit als taak opgelegd krijgen zonder dat er verdere middelen tegenover staan. Dan blijft zo’n wet een lege huls.”

De beperkte ruimte in de stad dwingt Oosters tot creatieve oplossingen. Zo is ze met de KNVB in gesprek over flexibele speeldagen: in Utrecht worden er op zondag veel voetbalvelden niet gebruikt, terwijl ze op zaterdag overvol zijn. “Het is doodzonde dat die velden op zondag leeg staan, met twee flexibele speeldagen per jaar zouden we al een enorm capaciteitsprobleem oplossen.”

Met name vechtsportscholen bereiken een doelgroep die niet op een andere manier sport of beweegt.

Sportondernemers spelen soms ook een belangrijke rol bij andere beleidsdoelstellingen. “Met name de vechtsportscholen bereiken een doelgroep die niet op een andere manier sport of beweegt, met alle positieve effecten die daarbij horen.” Oosters noemt de Colosseum Gym in Utrecht, een vechtsportschool die naast het reguliere lesaanbod ook jongeren begeleidt die op het verkeerde pad dreigen te raken. Via trainingen krijgen ze structuur en ritme terug. “Ze laten hiermee zien dat sport ook iets emanciperends in zich heeft. Dat mensen er andere keuzes van gaan maken in hun leven.”

Veilige sportcultuur

Sport voor iedereen gaat niet alleen over locaties. In Utrecht heeft sociale veiligheid in de sport in de afgelopen bestuursperiode ook meer aandacht gekregen. De campagne CODE030 – Samen sterk voor een veilige sportcultuur werd gestart door een aantal Utrechtse voetbalverenigingen. Inmiddels helpt Sport Utrecht bij de verdere verspreiding van de campagne, vertelt Oosters. “Wij brengen clubs met elkaar in contact zodat ze van elkaar leren over hoe ze kunnen omgaan met discriminatie en grensoverschrijdend gedrag. Ook worden scheidsrechters beter opgeleid om met dit soort gedrag om te gaan. We willen niet dat het ondertekenen van zo’n code iets statisch is, je zegt dat je ermee bezig bent, maar doet verder niets. Dat het initiatief uit de verenigingen komt en dat wij het dan verder kunnen ondersteunen vind ik iets heel krachtigs.”

Gebruik maken van de energie van verenigingen en andere sportaanbieders: dat is haar advies aan de sportwethouders die de komende tijd in het hele land van start gaan. “Zorg ook dat je als wethouder heel goed scherp hebt wat je nodig hebt aan middelen en let daarbij niet alleen op de initiële investering, maar ook op de exploitatiekosten. Dat helpt je bij de onderhandelingen. Verder hoop ik dat iedereen, ook mijn opvolger straks, het belang ziet van sportstimulering voor kinderen in armoede. Dat hoeft helemaal niet veel geld te kosten, terwijl het echt een gigantische verschilmaker is voor een meer gelijk Nederland.”

Dit artikel is onderdeel van de campagne ‘Sport gaat niet vanzelf’, een initiatief van de brede sportsector om sport en bewegen structureel hoger op de lokale politieke agenda te krijgen.

Fotograaf: Bas van Setten